Nhà đất quận 7 TPHCM đã chủ động, sáng tạo nhiều mô hình để thúc đẩy quá trình chỉnh trang thành phố, giải quyết đồng bộ vấn đề phát triển kinh tế có cải thiện dân sinh và môi trường. Trong đấy, tuyến kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè là 1 điểm sáng… Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè sau khi được cải tạo. Ảnh: MẠNH LINH Từ lâu, trong quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội, Đảng bộ TPHCM nhận thức.

TPHCM đã chủ động, sáng tạo nhiều mô hình để thúc đẩy quá trình chỉnh trang thành phố, giải quyết đồng bộ vấn đề phát triển kinh tế có cải thiện dân sinh và môi trường. Trong đấy, tuyến kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè là 1 điểm sáng…



Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè sau khi được cải tạo. Ảnh: MẠNH LINH

Từ lâu, trong quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội, Đảng bộ TPHCM nhận thức rất rõ đặc điểm kinh tế của địa phương là kinh tế thành phố. Vì thế, TPHCM đã chủ động, sáng tạo nhiều mô hình để thúc đẩy quá trình chỉnh trang thành phố, giải quyết đồng bộ vấn đề phát triển kinh tế có cải thiện dân sinh và môi trường. Trong đấy, tuyến kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè là 1 điểm sáng…

Trăn trở trước cuộc sống dân nghèo

“Hàng loạt câu chuyện trong việc di dời người dân sống trên kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè dù xảy ra rất lâu nhưng tôi chẳng thể nào quên”, ông Nguyễn Minh Dũng, nguyên Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, nguyên Phó Trưởng ban Thường trực điều hành chương trình Nhiêu Lộc – Thị Nghè, khẳng định bởi thế khi chúng tôi nhắc lại dự án Nhiêu Lộc – Thị Nghè.

Trầm giọng, ông Nguyễn Minh Dũng kể: Hơn 30 năm trước, lãnh đạo TPHCM đã cảm thấy tình trạng tắc nghẽn và ô nhiễm nghiêm trọng ở tuyến kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè.

“Mùi hôi thối từ kênh bốc lên kinh khủng. Ai không quen thì ở vài giờ là không chịu nổi. Hàng ngàn căn nhà bé như hộp diêm, thậm chí qui mô chỉ vài mét vuông, được hình thành từ mấy cây trụ cắm xuống lòng kênh và lợp mái tạm bợ. Mọi sinh hoạt như ăn, ngủ và bài tiết đều ở chỗ. Điều này gây ra nhiều trăn trở cho Đảng bộ và chính quyền TPHCM. Bên cạnh đấy, trong một số năm kháng chiến, nhiều cán bộ mật ở Sài Gòn được người dân ở đấy che giấu, bảo vệ. Chính vì vậy, Thành ủy đã ra nghị quyết về chương trình lo chỗ ở, cải thiện cuộc sống cho người dân nghèo sống trên kênh rạch và cải tạo, chỉnh trang kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè”.

Ban đầu, từ năm 1985, TPHCM lên chương trình khơi thông tuyến kênh. Tuy nhiên, do chi phí có hạn nên chỉ làm thí điểm được 1 đoạn ngắn rồi ngưng. Năm 1993, Chủ tịch UBND TP khi bấy giờ là đồng chí Trương Tấn Sang tiếp tục bày tỏ quyết tâm phải thực hiện ngay chương trình. UBND TPHCM đã thành lập Ban chỉ đạo thực hiện chương trình cải tạo, chỉnh trang kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè, đặt ra một số nhiệm vụ quan trọng: Nạo vét, khơi thông, chống ngập cho lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè (có trên 1 triệu người dân); chỉnh trang kênh và cải thiện cuộc sống dân nghèo; mở thông các con phố hai ven kênh, tạo trục giao thông thủy dưới kênh và tuyến tàu điện mặt đất dọc kênh…



Người dân tập gym trong môi trường xanh, sạch bên bờ kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè. Ảnh: VIỆT DŨNG

Quyết tâm và sáng tạo

Theo ông Nguyễn Minh Dũng, trong các năm đầu khởi động chương trình, TPHCM gặp nhiều gặp khó về tài chính, nhất là nguồn vốn thực hiện công tác giải tỏa, tái an cư. Không chùn bước, TPHCM tìm hướng đột phá. Giải pháp đưa ra là thực hiện phân phối hóa giá nhà thuộc có nhà nước để vừa ổn định nhà ở cho người đang thuê (chủ yếu là các người có công có một sốh mạng), lại có tiền xây nhà tái an cư cho các hộ dân bị giải tỏa. Tuy nhiên, do nôn nóng triển khai, TPHCM chưa thực hiện nghiêm ngặt về thủ tục pháp lý nên bị “tuýt còi”. Trung ương đề nghị nhà nào đã phân phối thì phải trả lại tiền và ký hợp đồng cho thuê tiếp. Thế là dự án cải tạo, chỉnh trang kênh lại tiếp tục vấp phải gặp khó cũ.

“Do quá bức bách về chi phí thực hiện, TPHCM kiên nhẫn làm việc, thuyết trình một số cơ quan trung ương thi công dự thảo và trình Chính phủ ban hành Nghị định 61/CP về phân phối nhà thuộc có nhà nước”, ông Dũng nhắc lại và nhận xét chính sự phối hợp, hỗ trợ tích cực của một số bộ ngành Trung ương đã góp phần tháo gỡ một số gặp khó cho chương trình.

Bên cạnh việc đề xuất về việc phân phối nhà thuộc có nhà nước, TPHCM còn đề nghị và Chính phủ ban hành Nghị định 60/CP về quyền có nhà ở và quyền sử dụng đất ở ở thành phố. Có được một số căn cứ pháp lý này, TPHCM 1 mặt phân cấp cho một số quận huyện đẩy mạnh công tác cấp pháp lý nhà, đất; tập trung phân phối nhà thuộc có nhà nước và 1 mặt tiếp tục soạn thảo, đề xuất có Trung ương một số chính sách phân phối hàng nhằm tạo thuận lợi cho việc thực hiện.

Có được nguồn tiền từ việc phân phối hóa giá nhà, TP tập trung cho công tác xây nhà tái an cư. “TPHCM chọn một số khu đất công rồi huy động một số công ty nhà nước, công ty công ích tham dự xây nhà tái an cư có chính sách phân phối hàng đặc trưng để có giá nhà tái an cư thấp nhất. Xây nhà xong, TPHCM thuê xe chở từng đoàn, từng đoàn người dân đến một số khu vực tái an cư ở một số quận 3, Phú Nhuận, Tân Bình… để người dân tham quan, chọn lọc nơi tái an cư sau khi di dời khỏi tuyến kênh. TPHCM còn tạo điều kiện cho người dân bằng một sốh phân phối nhà tái an cư trả góp 10 năm”, ông Dũng nhắc lại và nhận xét đấy là 1 trong các điểm quan trọng để thuyết phục được hàng ngàn người dân sống trên kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè di dời.

Tuy nhiên, TPHCM lại gặp gặp khó khác là công tác bồi thường. Lúc này do chưa có công thức, nghị định hay nghị quyết về giá bồi thường nên đôi khi một số đề nghị của TPHCM về việc thực hiện thí điểm bồi thường, giải tỏa ven và trên kênh rạch gặp trắc trở. TPHCM phải lần mò tính toán chi tiết, cụ thể và đầy đủ từng loại nhà, chủ yếu dựa trên tình trạng và lấy ý kiến của người dân. Bên cạnh đấy, TPHCM còn triển khai sâu rộng công tác tuyên truyền, vận động, trong đấy, đích thân lãnh đạo ban chỉ đạo chương trình đến vận động, giải đáp từng thắc mắc của bà con, qua đấy đã tạo sự chấp nhận, chấp hành từ phía người dân…

Ông Nguyễn Minh Dũng phân tích: “Chính sự dám nghĩ, dám làm của lãnh đạo TPHCM, sự đồng lòng, quyết tâm của Thường vụ Thành ủy và sự tin tưởng của người dân đã giúp đẩy lùi một số gặp khó, thúc chương trình thực hiện trôi chảy”.

Đồng thời, sự phối hợp, hỗ trợ của một số cơ quan trung ương, đặc trưng là Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính, đã góp phần quan trọng cho thành công của dự án Nhiêu Lộc – Thị Nghè. Trong quá trình thực hiện, 1 số chính sách phân phối hàng do TPHCM đề xuất đã được Chính phủ cụ thể hóa bằng một số văn bản quy phạm pháp luật cụ thể (như Nghị định 60/CP, Nghị định 61/CP, Nghị định 22/1998/NĐ-CP về đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng) để tiến hành chung cho một số nơi khác.

Tiền đề cho kế hoạch chỉnh trang thành phố

Chương trình di dời nhà ở trên và ven kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè bắt đầu từ giữa tháng 3-1993. Đến năm 2000, TPHCM đã di dời và tái an cư cho gần 9.300 hộ dân đã đi vào hoạt động. Sự thành công này đã được một số tỉnh, thành như Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Nha Trang… liên tục vào tham quan, học tập. Tương tự, một số đoàn khách quốc tế của Ngân hàng Thế giới (WB), Nhật Bản, châu Âu cũng đến nghiên cứu và bày tỏ sự ngạc nhiên trước kết quả mà TPHCM đạt được.

Đây cũng là điểm quan trọng để WB chọn lọc cấp vốn ODA (ban đầu là 166 triệu USD, sau nâng lên 294 triệu USD) cho TPHCM tiếp tục nạo vét lòng kênh, xây tuyến cống bao thu gom nước thải… để cải tạo tuyến kênh, cắt giảm ô nhiễm, chấm dứt tình trạng ngập lụt cho hơn 33km² thuộc lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè trải dài trên 7 quận. Đầu năm 2017, WB tiếp tục cho TPHCM vay 450 triệu USD (tổng vốn dự án dao động 524 triệu USD) để thi công nhà máy xử lý nước thải và tuyến cống bao dài 8km dẫn nước thải từ lưu vực kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè về xử lý. Theo UBND TP, dự án này sẽ góp phần cải thiện môi trường, khôi phục hệ sinh thái sông Sài Gòn, nâng cao chất lượng sống của người dân và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội của TP.

Sự thành công của chương trình Nhiêu Lộc – Thị Nghè còn là cơ sở để TPHCM tiếp tục thực hiện việc di dời nhà ven và trên kênh rạch nhằm chỉnh trang Bến Hàm Tử, Trần Văn Kiểu, kênh Tàu Hủ – Bến Nghé hay tuyến kênh Tân Hóa – Lò Gốm… Các dự án này đã góp phần tạo bề ngoài thành phố khang trang, tiên tiến như giai đoạn này.


Nhadatquan7.net – Theo SGGP

Tìm hiểu thêm chuyên mục Tin Tức Bất Động Sản